Chi phí vận hành (OPEX) là phần khách hàng quan tâm thứ hai sau CAPEX. Bài viết bóc tách 6 mục chi phí chính cho SWRO 5 tier 100-1500 m³/ngày tại VN, dùng dữ liệu thực tế từ 3 dự án SWATER.

1. Cấu trúc OPEX SWRO

OPEX hằng năm của 1 nhà máy SWRO chia 6 nhóm:

1. Điện năng — 40-55% tổng OPEX (chiếm áp đảo)
2. Hóa chất — 8-15% (antiscalant, SMBS, CIP, FeCl₃)
3. Thay màng — 10-18% (chu kỳ 5 năm, phân bổ đều)
4. Spare parts — 5-10% (cartridge, gasket, valve seal)
5. Lao động — 8-15% (2-4 vận hành viên + bảo trì)
6. Bảo trì cơ điện — 5-8% (PM định kỳ HP pump, ERD, motor)

2. Bảng đơn giá tham khảo VN 2026 (VND/m³ permeate)

Tier	Q (m³/d)	Điện	Hóa chất	Thay màng	Khác	TỔNG
1	100	9.500	2.800	3.200	4.500	20.000
2	200	8.800	2.500	2.900	3.300	17.500
3	500	8.200	2.300	2.500	2.500	15.500
4	1.000	7.500	2.100	2.300	2.100	14.000
5	1.500	7.200	2.000	2.200	1.900	13.300

Giả định: SEC 3,5 kWh/m³ với ERD, điện 2.400 VND/kWh (giờ thường), uptime 95%, không tính khấu hao CAPEX. Đơn giá thực tế phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng nước nguồn, vị trí, cấu hình ERD.

3. Mẹo giảm OPEX

• Lắp ERD ngay từ đầu — giảm SEC từ 4,5 xuống 3,1-3,5 kWh/m³, hoàn vốn 2,5 năm cho dự án ≥500 CMD
• Vận hành giờ thấp điểm — sản xuất tích trữ vào tank cao áp 23h-5h, dùng cho phụ tải cao điểm; tiết kiệm 20-25% chi phí điện
• Antiscalant đúng dose — overdose 30% là phổ biến; làm jar test mỗi 3 tháng để tối ưu
• CIP đúng tần suất — đừng đợi áp suất tăng mới CIP; định kỳ 6-8 tuần kéo dài tuổi thọ màng 30%
• Train operator local — giảm chi phí phụ thuộc kỹ sư cấp 1 (~30 triệu VNĐ/tháng) sau 6 tháng

4. So sánh: tự vận hành vs O&M outsourcing

Nhiều chủ đầu tư phân vân giữa 2 mô hình. SWATER khuyến cáo:

• Tự vận hành phù hợp khi: công suất ≥ 1.000 CMD, có sẵn đội kỹ thuật điện-cơ; chi phí thấp nhất nhưng cần đầu tư đào tạo
• O&M outsourcing phù hợp khi: dự án < 1.000 CMD, không có nhân lực kỹ thuật, ưu tiên đảm bảo uptime; phí thường 3.000-5.000 VND/m³ trên top OPEX
• Hybrid (SWATER giữ vai trò technical advisor, vận hành viên thuộc chủ đầu tư): dung hòa, áp dụng tại Hòn Thơm + Cát Bà